أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
580
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
ريشهاش سفيد است . ابن ماسويه : [ زوفرا ] به انگدان مىماند . ( 1 ) . در منابع به دو گياه با اين نام اشاره شده است : الف ) زوفرا برگ باريك Echinophora tenuifolia L . مترادف E . Sibthorpiana Guss . ؛ ابن سينا ، 231 ؛ I , Dozy ، 614 ؛ عيسى ، 13 73 ؛ ب ) Levisticum officinale Koch . ؛ ميمون ، 203 . ( 2 ) . نسخهء الف : ديناروية ، قس . شمارهء 337 ، يادداشت 3 . ( 3 ) . اموغليا ، قس . Low , pf . ، 396 : امولوگيا . ( 4 ) . ثالسفس ، ممكن است آوانويسى يونانى باشد كه همچون Lepidium campestre L . مشخص مىشود . نك . شمارهء 199 . نيز مىتوان حدس زد كه اين تحريف يونانى يعنى Seseli tortuosum L . ( ابن سينا ، 494 ؛ III , Low ، 471 ) يا Tordylium officinale L . ( ميمون ، 283 ؛ تئوفراست ، 583 ) باشد . نيز قس . شمارهء 584 ، بر بهلول ، 20 2068 . ( 5 ) . الحزاء ، نك . شمارهء 337 . ( 6 ) . ليجستيقون - يونانى ، ديوسكوريد ، III ، 48 . طبق III ) Low ، 472 ) Ligusticum مردم باستان Laserpitium siler L . است . 509 . زوان 1 ابن ماسه 2 ، رازى : بهترين [ زوان ] سبك وزن است ، پوسيده و سوراخسوراخ نيست . هنگامى كه آن را مىخورند ، لزج [ مىشود ] ، زردگون است اما پس از [ جويدن ] سرخگون مىشود . در آن اندكى گسى وجود دارد . ابو معاذ : اين « شيلم » 3 است و به فارسى توىوش 4 [ ناميده مىشود ] . ابو حنيفه : « دنقه » 5 همان زوان است كه در گندم يافت مىشود و از آن پاك مىكنند ، زيرا مستىآور است . اما آنچه موجب مستى مىشود ، نزد ما دانهاى ريز و گرد است . دنقه به فارسى حز 6 ناميده مىشود ، در آن اندكى تلخى وجود دارد ، اما تلخى كه به گندم 7 مىدهد بيش از [ دانهاى ] به نام « شيلم » است . اين حز دانههاى ريز كشيده به رنگ سرخ تيره 8 و به ظاهر شبيه كرم گندم 9 است ، تلخ است و با سياه كردن گندم آن را فاسد مىكند . ابو عمرو مىگويد كه زوان همان شيلم است . ( 1 ) . يا زوان - شلمك - Lolium temulentum L . ؛ سراپيون ، 453 و 538 ؛ ميمون ، 143 ؛ Lane ، 1207 ؛ عيسى ، 6 111 . نيز قس . ابن سينا ، 241 . ( 2 ) . نسخهء فارسى : ابن ماسويه .